ضعف‌های آمریکا در آفریقا و فرصت‌های ایران پس از حمله ترامپ به ونزوئلا

نگاهی نو به منافع ملی ایران

وقتی پژواک حمله آمریکا به ونزوئلا تا قلب آفریقا می‌رسد، پرسش‌های تازه‌ای برمی‌خیزد: آیا قدرت‌های بزرگ همچنان سرنوشت ملت‌ها را به بازی می‌گیرند؟ یا زمان آن رسیده که صدای استقلال و همبستگی از دل جنوب جهانی برخیزد؟

در گفت‌وگویی ویژه با «محمد دستغیب دیپلمات سابق»، به بررسی ضعف‌های آمریکا در آفریقا پس از حمله ترامپ به ونزوئلا و فرصت‌های ایران برای ساختن پلی از اعتماد و همکاری می‌پردازیم.

این مصاحبه، نه فقط یک تحلیل سیاسی، بلکه روایتی است از امید به آینده‌ای که در آن احترام، فرهنگ و همدلی جایگزین سلطه و مداخله می‌شود.
محمد دستغیب دیپلمات سابق، رئیس افتخاری و نماینده سازمان مردم‌نهاد بین‌المللی انجمن دوستی آفریقا_ ایران، به توضیحاتی درباره ضعف‌های آمریکا در آفریقا و فرصت‌های ایران پس از حمله ترامپ به ونزوئلا پرداخت.

بخش اول: نقاط ضعف آمریکا در آفریقا پس از حمله به ونزوئلا

بعد از حمله آمریکا به ونزوئلا، چه ضعف‌هایی در موقعیت این کشور در آفریقا دیده می‌شود؟
مهم‌ترین ضعف، بحران مشروعیت است. آفریقایی‌ها که تجربه استعمار دارند، حمله آمریکا را نقض آشکار حقوق بین‌الملل می‌دانند. این باعث شده اعتماد به واشنگتن کاهش یابد.

این بحران مشروعیت چه پیامدهایی دارد؟
پیامدش فرصت‌سازی برای رقبای آمریکا است. روسیه و چین با روایت ضد امپریالیستی وارد میدان می‌شوند و جایگاه آمریکا را  تضعیف می‌کنند.

همکاری‌های امنیتی آمریکا در آفریقا چه وضعیتی پیدا کرده است؟
بسیاری دولت‌ها نگرانند که همکاری امنیتی پوششی برای مداخله نظامی باشد. این نگرانی می‌تواند روابط نظامی و اطلاعاتی آمریکا را محدود کند.

افکار عمومی آفریقا چه واکنشی نشان داده است؟
رسانه‌ها و گروه‌های مدنی حمله را نمونه‌ای از امپریالیسم نوین معرفی کرده‌اند. این می‌تواند اعتراضات ضدآمریکایی را  افزایش دهد و دولت‌ها را تحت فشار قرار دهد.

در حوزه اقتصاد چه ضعف‌هایی برای آمریکا ایجاد شده است؟
بسیاری دولت‌های آفریقایی ترجیح می‌دهند با شرکای کمتر مداخله‌گر مثل چین یا روسیه همکاری کنند. این یعنی کاهش سرمایه‌گذاری و نفوذ اقتصادی آمریکا در آفریقا.

بخش دوم: فرصت‌های ایران در شرایط جدید

ایران چگونه می‌تواند از این ضعف‌های آمریکا در آفریقا بهره‌برداری کند؟
ایران باید بر احترام به حاکمیت ملی و عدم مداخله تأکید کند. این پیام برای آفریقا بسیار جذاب است و می‌تواند اعتمادسازی کند.

در حوزه اقتصادی چه اقداماتی ممکن است؟
ایران می‌تواند پروژه‌های مشترک انرژی و زیرساخت پیشنهاد دهد. آفریقا به فناوری‌های ایران نیاز دارد و ایران به بازارهای آفریقا. این همکاری دوطرفه است.

نقش روایت ضد امپریالیستی چیست؟
ایران می‌تواند با کمپین‌های فرهنگی و رسانه‌ای، خود را شریک مستقل و همدل معرفی کند. شعر، هنر و دیپلماسی فرهنگی ابزارهای مؤثر برای این کار هستند.

در حوزه امنیت چه مدلی مناسب است؟
برخلاف آمریکا، ایران می‌تواند همکاری امنیتی بدون پایگاه نظامی ارائه دهد. تمرکز بر آموزش و تبادل اطلاعات اعتماد بیشتری ایجاد می‌کند.

 آیا همکاری با قدرت‌های دیگر هم اهمیت دارد؟
بله، ایران می‌تواند با چین و روسیه پروژه‌های مشترک در آفریقا پیش ببرد. این ائتلاف جایگزین مدل‌های غربی می‌شود و نفوذ آمریکا را بیشتر محدود می‌کند.

جمع‌بندی
حمله آمریکا به ونزوئلا ضعف‌های جدی برای واشنگتن در آفریقا ایجاد کرده و ایران می‌تواند با دیپلماسی فرهنگی، همکاری اقتصادی، امنیتی غیرمداخله‌گر و ائتلاف‌سازی، جایگاه خود را تقویت کند.

نکته کلیدی برای ایران و آفریقا
شرایط جدید می‌تواند فرصتی برای بازیگران مستقل مانند ایران باشد تا با تأکید بر احترام به حاکمیت ملی و همکاری‌های اقتصادی-فرهنگی، جایگزینی مشروع برای نفوذ آمریکا در آفریقا ارائه دهند. این همان جایی است که ابتکارهایی مثل انجمن دوستی ایران–ساحل عاج و انجمن دوستی آفریقا_ایران به کمک سایر انجمن‌های دوستی ایران و سایر کشورها می‌توانند نقش‌آفرینی کنند و اعتمادسازی کنند.

خبرنگار: الهام ضرغام