» اجتماعی » شخم زیر اشکوب؛ مرگ خاموش بلوط‌های زاگرس
اجتماعی
کد خبر:73229 | ۲۹ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۱۰:۲۷

شخم زیر اشکوب؛ مرگ خاموش بلوط‌های زاگرس

پرتو جنوب 0

عضو مجمع عمومی و شورای هماهنگی تشکل‌های محیط زیست و منابع طبیعی کشور گفت: شخم زیر اشکوب به قصد تغییر کاربری، مخرب‌ترین و نادیده‌گرفته‌شده‌ترین عامل تخریب این اکوسیستم‌هاست؛ عاملی که به بهای فروپاشی بنیادین و مرگ تدریجی کهن‌سال‌ترین درختان جنگل‌های زاگرس تمام می‌شود.

به گزارش پرتو جنوب به نقل از ایسنا؛ محمد فیضی با اشاره به بحران خاموش و ریشه‌دار جنگل‌های بلوط زاگرس به‌ویژه در استان ایلام اظهار کرد: این تلاش کوتاه‌مدت برای افزایش وسعت اراضی قابل کشت، به بهای فروپاشی بنیادین و مرگ تدریجی کهن‌سال‌ترین درختان منطقه تمام می‌شود و در پی انتشار کلیپ‌هایی درخصوص سقوط درختان کهنسال بلوط و ارتباط دادن آن به عوامل طبیعی، تحلیل این موضوع و دلایل اصلی زمینه‌ساز از بین بردن رویشگاه‌های بی‌نظیر بلوط که تأمین‌کنندگان آب شرب و کشاورزی در استان‌های زاگرس‌نشین هستند، ضروری به نظر می‌رسد.

پیامدهای شخم جنگل؛ از نابودی ریشه‌های بلوط تا اختلال در چرخه طبیعی خاک

عضو مجمع عمومی و شورای هماهنگی شبکه محیط زیست و منابع طبیعی کشور در تشریح مکانیسم تخریب خاطرنشان کرد: پوشش گیاهی زیر اشکوب شامل گونه‌های علفی، بوته‌ای و درختچه‌ای نقش سیستم پشتیبان حیاتی جنگل را ایفا می‌کند و شخم مکرر این لایه حیاتی، پیامدهای زنجیره‌واری به‌دنبال دارد؛ از جمله قطع و تخریب ریشه‌های سطحی و مویین که وظیفه جذب آب و مواد غذایی را بر عهده دارند و تیغه‌های خیش در شخم زیر اشکوب، این ریشه‌های حیاتی را قطع می‌کنند.

فیضی بیان کرد: خاک دست‌نخورده جنگل، میزبان شبکه‌ای پیچیده از قارچ‌های میکوریز است که رابطه همزیستی با بلوط دارند و شخم‌زدن این ساختار زیستی ظریف را نابود کرده و درخت را از جذب عناصر غذایی کلیدی محروم می‌سازد و با از بین رفتن پوشش علفی و برهم خوردن لایه خاک‌برگ، چرخه طبیعی بازگشت مواد آغشته به خاک متوقف می‌شود و خاک به‌مرور از هوموس و عناصر غذایی تهی می‌شود.

این مدرس محیط زیست دانشگاه یادآور شد: آسیب‌های وارده به ریشه و خاک، درخت را در چرخه‌ای از تنش‌های شدید فیزیولوژیک گرفتار می‌کند و تردد ادوات کشاورزی و شخم مداوم، ساختار فیزیکی خاک را متراکم کرده و میزان نفوذ آب و اکسیژن به اعماق خاک را به شدت کاهش می‌دهد در حالی که ریشه بلوط برای تنفس و رشد به خاک متخلخل نیاز دارد.

 

شخم زیر اشکوب؛ مرگ خاموش بلوط‌های زاگرس

تشدید زوال بلوط‌ها؛ از ضعف ریشه تا خشکیدگی و سقوط درختان

وی توضیح داد: ریشه‌های آسیب‌دیده دیگر قادر به تأمین آب و املاح مورد نیاز تاج‌پوش وسیع درخت نیستند و درخت در ماه‌های گرم سال دچار تنش آبی شدید شده و قادر به تنظیم تعرق خود نخواهد بود و درخت ضعیف‌شده توانایی تولید ترکیبات دفاعی ثانویه مانند تانن‌ها و رزین‌ها را از دست می‌دهد و به طعمه‌ای آسان برای آفات مانند کرم خراط و چوب‌خوار و سوسک نقب‌زن و بیماری‌های قارچی مانند زغالی بلوط تبدیل می‌شود.

فیضی تأکید کرد: ضعف فیزیولوژیک مزمن، سرنوشت محتوم درختان بلوط را رقم می‌زند و فرآیند زوال از تاج درخت آغاز می‌شود؛ ابتدا برگ‌ها کوچک‌تر شده و سرشاخه‌های بالایی خشک می‌شوند و به‌تدریج کل درخت به سمت مرگ پیش می‌رود و با پوسیدگی ریشه‌های اصلی و از دست رفتن تعادل مکانیکی درخت در خاک شخم‌خورده و سست‌شده، حتی یک وزش باد متوسط یا بارش باران می‌تواند درختان کهنسال بلوط را از ریشه درآورده و به زمین بیندازد و این سقوط‌ها نه تنها خود درخت را نابود می‌کند بلکه به درختان مجاور نیز آسیب جدی می‌زند.

تخریب زیر اشکوب؛ تهدیدی جدی برای آینده جنگل‌های زاگرس

عضو مجمع عمومی و شورای هماهنگی شبکه محیط زیست و منابع طبیعی کشور تشریح کرد: تلاش برای تبدیل اراضی جنگلی به کشتزارهای دیم یا آبی از طریق شخم زیر اشکوب، یک خطای راهبردی است زیرا خاک جنگل‌های زاگرس به‌دلیل شیب زیاد و بافت شکننده، پس از از دست دادن پوشش گیاهی و درختان مهارکننده، طعمه فرسایش شدید آبی و بادی می‌شود و در نهایت زمین‌های حاصل از این تخریب پس از چند سال بهره‌برداری کشاورزی به‌دلیل فرسایش خاک و از دست رفتن باروری، بایر و غیرقابل استفاده خواهند شد در حالی که جنگلی چند هزارساله و زیستگاهی بی‌نظیر برای همیشه از دست رفته است.

وی گفت: حفاظت از زیر اشکوب جنگل، خط مقدم نجات حیات در زاگرس و پیشگیری از تبدیل این زیستگاه‌ها به اراضی لم‌یزرع است و لازم به ذکر است که سه عامل تغییر کاربری، رمه‌گردانی و آتش‌سوزی‌های تعمدی در جنگل‌های استان ایلام و حتی کل زیست‌بوم حیاتی زاگرس ۷۵ درصد در تخریب این جنگل‌ها نقش داشته‌اند و بخش‌های مدیریتی ضرورت دارد برای حفظ حداقل سرانه جنگل و تأمین آب و هوای مردم، حساسیت و بازدارندگی لازم را در این زمینه داشته باشند.

انتهای پیام /

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  • ×