عملیات بیت المقدس ۷ از نگاهی دیگر

به قلم: حسین پیروان

بنام خداوند جان و خرد

سالروز عملیات بیت المقدس ۷ زمان ۲۳ خرداد ۶۷ منطقه شلمچه

این بار می خواهم غیر از نقش گرما، نقش دو روش یا تاکتیک جنگ را در عملیات بگویم:

۱-عقب نشینی چه اختیاری و چه اجباری و یا عقب روی

۲- چگونه بعد از اسارت اطلاعات دهیم

در باب عقب نشینی:
عقب‌نشینی تاکتیکی نوعی عملیات نظامی است، که به‌طور کلی به این معنی است که نیروهای در حال عقب‌نشینی در عین حفظ تماس با دشمن، عقب‌نشینی می‌کنند.

عقب‌نشینی ممکن است به‌عنوان بخشی از یک عقب‌نشینی عمومی انجام شود یا برای تثبیت نیروها، استقرار در منطقه‌ای که راحت‌تر از آن دفاع می‌شود یا هدایت دشمن به کمین انجام گیرد.

این عملیات نسبتاً مخاطره‌آمیز در نظر گرفته می‌شود و به نظم و انضباط نیاز دارد تا از تبدیل شدن به یک عملیات آشفته یا حداقل آسیب جدی به روحیه ارتش جلوگیری شود.
عقب روی: در بابی نیز عقب روی داریم که آن هم اختیاری نیست و اجباری است که باید برای انهم نوعی راه حل یافت.

تاکتیک چگونه عقب نشینی کنیم یک بحث نظامی صرف است که یاد نگرفتیم.

در باب به اسارت درآمدن شاید تاکتیکی نباشد اما می توانست با آموزش هایی توان افراد را در مواجهه با دشمن آماده تر کند
و این بود بعد از به اسارت گرفته شدن، اول مشکلات آنها بود:
-چه باید بگویند؟
-چه مدت باید سکوت کنند؟
-اطلاعاتشان چقدر اهمیت دارد؟
-چگونه خود را معرفی کنند؟
-کدام اطلاعات به دشمن بدهند و کدام ندهند؟
-دادن کدام اطلاعات می تواند آنها را از شکنجه شدن و کتک خوردن و زجر کشیدن نجات دهد؟

-و اگر به اسارت در آمدیم چگونه دشمن را با اطلاعات غلط گمراه کنیم؟

در باب دو شیوه گفته شده بالا در دوران جنگ، هیچکدام در آموزش های نظامی نیروهای بسیج نبود.

وقتی نیرویی هیچکدام از این آموزش ها را ندیده باشد (عقب نشینی – عقب روی _ محاصره و به اسارت در آمدن) قطعا باعث از دست دادن آنها یا به شهادت رسیدن و اسارت آنها می شود.

کمتر خلبانی در دوران جنگ با اینگونه موارد سخت روبرو می شود چرا که آنها همه آموزش ها را دیده اند.

در عملیات بیت المقدس ۷ نیز ما با این دو پدیده مواجه بودیم.

شاید گفتن این جمله در باب چگونگی عقب نشینی تا آخر جنگ ما هیچ تاکتیکی را بکار نبردیم و این امر حتی در اندیشه فرماندهان ما نبود انگار تعهد کرده بودیم که هیچگاه نباید عقب نشینی کنیم چرا که در از دست دادن فاو و شلمچه و جزایر مجنون و حتی جبهه میانی و اواخر جنگ می توان به بی برنامگی در امر عقب نشینی رسید.

و اینکه عقب نشینی به رسمیت شناخته نشد و کمتر جایی ما در جلوی خط پدافندی خود مین گذاری کرده بودیم.

در عملیات بیت المقدس ۷ نیز در گزارشات گاهی گفته شده عملیات انهدامی و گاهی تهاجمی ثبت شده است و جالب تر اینکه:
-کمبود نیرو
-شدت گرما
-نداشتن قدرت تحرک کافی
-آمادگی سپاه سوم دشمن در مقابل ما
-پاتک سنگین دشمن
از دلائل شکست عملیات نام برده شده است.
که اگر به دو دلیل اول شدت گرما و کمبود استناد کنیم، قطعا از پیش بازنده خواهیم بود چرا که این دو تحت اشرافیت ما بوده است و دو دلیل دیگر در دست دشمن بوده است.

و توجه داشتن به یک نکته دیگر اینکه عراق در بیشتر عملیات هایی که به شکست نیروهای ایرانی منجر شد از یک تاکتیک بهره برد و آن هم این بود که در هنگام حمله نیروهای ایرانی محدوده ای را (در حد ۳ تا ۵ کیلومتر) عقب نشینی می کردند (به دلخواه خودشان) و جناحین را محکم نگه می داشتند تا نیروهای ایرانی بتوانند مقداری پیشروی کنند و بعد از دو طرف آنها را محاصره و قلع و قمع کنند.
این تاکتیک در عملیات های رمضان – والفجر مقدماتی – والفجر یک – محرم – مسلم بن عقیل – خیبر – بدر – کربلای ۴ – کربلای ۵ – کربلای ۸ و بیت المقدس ۷ از طرف دشمن مورد استفاده قرار گرفت.
و ما در همه این عملیات ها شکست خوردیم.

این روزها بیشتر به تحلیل آنچه در دوران جنگ اتفاق افتاده نیاز داریم تا به تجربیات و اندوخته های خود اضافه کنیم و دوباره غافلگیر نشویم.
جنگ یک پدیده سیال است و هر از چندی شیوه و روش های آن تغییر می کند، خصوصا در دنیای امروز که تغییرات در تکنولوژی و علم به ماهانه رسیده است.

حسین پیروان – ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ خورشیدی