سوگ در کودکان

به اهتمام: سمانه رعيت پيشه – مشاور و مددکار اجتماعي کلانتري 12 معلم شهرستان فسا

وقتي کودک يا نوجوان يکي از عزيزانش را از دست مي دهد، اغلب غم و اندوهش مورد توجه قرار نمي گيرد.
درباره بزرگسالان پنج مرحله سوگ” وجود دارد، اما کودکان احساسات را متفاوت از بزرگسالان نشان مي دهند.
سوگ در کودکان به لحاظ عاطفي ، فکري ، جسمي و اجتماعي قابل بررسي است؛ سطح درک کودک از مرگ، رفتارهاي واکنشي و نيازهاي کودک بسته به سنش متفاوت است.
هر کودکي به روش منحصر به فردي سوگ از دست دادن شخص عزيزي را تجربه مي کند؛ حتي کودکان مختلف در يک خانواده واکنش هاي متفاوتي از خود نشان مي دهند.
کودکان طيف وسيعي از واکنش هاي احساسي و رفتاري را بروز مي دهند. از جمله احساس غمگيني ،عصبانيت، اضطراب، افکار مداوم در مورد مرگ يا وجود احساس مبني بر حضور فرد فوت شده که معمولا از جمله علائمي هستند که کودک از خود نشان مي دهد.
نکته قابل توجه از نظر روانشناسي که بايد آن را مد نظر قرار داد، سن کودک، سطح رشد، تجربيات قبلي زندگي، سلامت عاطفي قبل از سوگ و محيط خانوادگي و اجتماعي متفاوت است .
و اما براي کمک به کودک يا نوجوان که يکي از عزيزان خود را ازدست داده، والدين يا اطرافيان مي توانند از موارد زير براي کمک به آنها استفاده کنند:
از کلمات ساده براي صحبت در مورد مرگ استفاده کنيد: وقتي به کودک يا نوجواني مي گوييد که شخصي فوت شده ،آرام و مراقب باشيد و از کلمات واضح و مستقيم استفاده کنيد براي مثال خبر غم انگيزي دارم که بايد بهت بگم. مادر بزرگ امروز از دنيا رفت. مکث کنيد تا يک لحظه به فرزندتان فرصت دهيد تا کلمات شما رادرک کند.
احساسات را در قالب کلمات بيان کنيد: از بچه ها بخواهيد که بگويند چه فکر و چه احساسي دارند و خودتان نيز بعضي از احساسات خود را بيان کنيد، اين باعث مي شود بچه ها راحت تر احساس خود را به اشتراک بگذارند و از جملاتي از اين قبيل بگوييد : ” من مي دونم که تو خيلي غمگيني .من هم ناراحتم .ما هر دو مادر بزرگ رو خيلي دوست داشتيم و او هم ما را دوست داشت.
به فرزندانتان بگوييد چه انتظاري داشته باشد: اگر مرگ يکي از عزيزان به معناي تغيير در زندگي يا روال زندگي فرزندتان است توضيح دهيد که چه اتفاقي خواهد افتاد. اين به کودک شما احساس آمادگي مي دهد .مثلا عمه سارا مثل مادر بزرگ تو را به مدرسه مي برد.
وقايع را براي او توضيح دهيد: به کودکان اجازه دهيد در مراسم تشييع جنازه ، ختم يا مراسم يادبود شرکت کنند.از قبل به آن ها بگوييد چه اتفاقي خواهد افتاد به عنوان مثال، بسياري از افرادي که مادربزرگ رو دوست داشتند اونجا هستن، ما ممکن است با صداي بلند گريه زاري کنيم و در مورد زندگي مادربزرگ صحبت کنيم، ممکن است افراد حاضر در مراسم به ما بگويند براي از دست دادن شما متاسفم، مي توانيد بگوييم متشکرم يا ممنون که آمدی.
ممکن است لازم باشد درباره فرايند دفن کردن فرد فوت شده، توضيح دهيد: به عنوان مثال بعد از تشييع جنازه، مراسم دفن کردن در يک قبرستان انجام مي شه و مادربزرگ رو به خاک مي سپريم و اين مثل يک خداحافظي غم انگيزه و ممکنه گريه کنيم. باورهاي خانواده خود را در مورد اتفاقاتي که پس از مرگ براي روح يک فرد مي افتد به اشتراک بگذاريد.
به فرزندتان نقش بدهيد: داشتن يک نقش کوچک و فعال به بچه ها اين امکان را مي دهد که احساس کنند بخشي مهم از مسئله هستند و به آن ها کمک مي کند تا با آن کنار بيايند.به فرزندتان اجازه دهيد تا انتخاب کند که مايل به شرکت در مراسم است يا خير.اگر مايل به شرکت بود مي توان از او خواست تا شعري بخواند يا حتي مسئوليت پخش کردن دستمال را برعهده گيرد.
به فرزندتان کمک کنيد تا آن شخص رابه خاطر بسپارد : در روزها و هفته هاي پيش رو فرزندتان را تشويق کنيد که نقاشي بکشد يا داستان هاي خود را بنويسد. از صحبت در مورد فردي که فوت شده اجتناب نکنيد. به اشتراک گذاشتن خاطرات شاد به التيام غم کمک مي کند.
به کودک يا نوجوان آرامش و اطمينان دهيد و توجه داشته باشيم که فرزندتان به طرق ديگر غمگين، نگران يا ناراحت به نظر مي رسد.در مورد احساساتش بپرسيد و گوش دهيد؛ بگذاريد فرزندتان بداند که بعد از مرگ يکي از عزيزان به زمان نياز دارد.برخي از کودکان ممکن است در خواب مشکل داشته يا ترس و نگراني داشته باشند.

بچه ها بايد بدانند که اين شرايط گذرا است.به آنها فرصت و مراقبت بيشتري بدهيد و از همه مهمتر اينکه، دريافت خدمات مشاوره مي توانند به کودکاني که نياز به حمايت بيشتري دارند، کمک کند.