پديده خودروهاي شوتي؛ علل تشکيل و راهکارهاي مقابله اي

نويسنده: سرتيپ دوم عزيزاله ملکي – فرمانده انتظامي استان فارس

پديده خودروهاي شوتي موضوعي پرابهام و در عين حال خطرناك اسـت کـه تاريخچـه اي پيچيده و در هم تنيده با عوامل اجتماعي، اقتصادي و جغرافيايي دارد.

پديده خودروهاي شوتي با شکل و شمايل کنوني مربـوط بـه دهه 80 است. خودروهاي شوتي به عنوان وسيله اي براي حمل قاچاق و کالاهاي غيرمجاز در جاده ها، نه تنها امنيت رانندگان را تهديد مي کنند، بلکه به ابزار انجام جرايم سازمان يافته تبديل شده اند.

يک خودروي شوتي به خودرويي اطلاق مي شود که ارکان خودروي خود را از حالت استاندارد خارج کـرده و بـار قاچـاق کالا و انسان جابجا مي کند و برابر تبصره هفت ماده 20 قانون مجازات کالا و قاچاق براي بـار اول خـودروي شـوتي توقيف شده و پليس به صاحب آن تذکر مي دهد.

به طـورکلي، خودروهـايي ماننـد پـژو 405 ، سـمند، و پژو پـارس، به دليل موتور قوي و در دسترس بودن قطعات، بين شوتي ها محبوبيت دارند. به کارگيري اين خودروها به دليل تـوان بالاي موتور و قدرت بالاي مانور در جاده هاي پرپيچ و خم و گاهي به عنوان وسيله اي براي گـذر سـريع از ايسـت هـاي بازرسي صورت مي گيرد. خودروهاي شوتي عمدتاً براي حمـل انـواع کالاهـاي غيرقـانوني و قاچـاق مـورد استفاده قرار مي گيرند، اين کالاها شامل لوازم الکترونيکي، مواد خوراکي، پوشـاك، مشـروبات الکلـي و گـاهي مـواد مخدر و مواد بهداشتي غيرمجاز هستند، عـلاوه بـر ايـن، برخـي از شـبکه هـاي قاچـاق از خودروهـاي شـوتي بـراي جابه جايي انسانها نيز استفاده مي کنند، به ويژه مهاجران غيرقانوني و عناصر مجرمانه.

شبکه هاي قاچاق کالا از رانندگان شوتي به عنوان نيرويي قابل دسترس براي حمل کالاهاي قاچـاق و ارزان اسـتفاده مي کنند. اين شبکه ها با استفاده از خودروهاي شوتي در پوشش هاي ظاهري متنوع، کالاي قاچاق را جابه جا مي کنند و با دور زدن ايست هاي بازرسي تلاش دارند قوانين را نقض کنند. اين شبکه ها در بخش‌هاي مـرزي و حاشـيه هـاي شهرهاي بزرگ فعاليت دارند و به دليل درآمد بالا، به جذب رانندگان جديد روي مي آورند. علاوه بر حمل کالاي قاچاق، برخي خودروهاي شوتي به دليل اينکه به شبکه هاي سـازمان يافتـه قاچـاق وابسـته انـد، ممکن است در انتقال افراد تحت تعقيب، تروريستها و يا اعضاي باندهاي مجرمانه نيز نقش داشـته باشـند، هرچنـد اين موارد محدود است، اما باعث نگراني جدي در حوزه امنيت ملي و اجتماعي شده است.

اين خودروها به طور غيررسمي و غيرقانوني کالاها را از نقطه اي به نقطه ديگر منتقل مـي کننـد.بسـياري از اين جابجايي ها در مناطقي که دسترسي به منابع رسمي و قانوني محدود اسـت، صـورت مـي گيـرد. پـلاك هـاي مخدوش يا حتي فاقد پلاك، سرعت بسيار بالا، رانندگي مخاطره آميز و وحشتناك، ايجاد مزاحمت، آلودگي صـوتي، دستکاري فني خودرو از جمله تخلفات شوتي ها است که البته در کنار اين تخلفات، نظم اقتصادي کشور را نيـز بـر هم مي زنند.

طي سال هاي اخير انتقال کالاي قاچاق توسط رانندگان خودروهاي شوتي، خودروهاي فاقد پلاك يا پلاك مخدوش يکي از چالش ها و معضلات جاده اي و حوزه مقابله با قاچاق کالا در سراسر کشور بوده است.

روزانه تعداد قابل توجهي از خودروهاي شوتي (وانت، سواري) با سرعت سرسام آور و بدون توجه به مقررات راهنمايي و رانندگي با انتقال کالاي قاچاق در حال فعاليت هستند و هيچ گونه توجهي به قوانين راهنمايي و رانندگي نداشته و با سرعت بالا از توقف خودداري و در صورت تعقيب و گريز اين خودروها در جاده هاي پر تردد کشور موجب به خطر افتادن جان ديگر رانندگان، مأموران و مسافران که در طول مسير در حال تردد هستند، مي شوند.

رانندگان اين خودروهاي ناايمن، مسافت بسياري را براي رساندن کالاي قاچاق در جاده رانندگي مي کنند که همين مسئله سبب خستگي شديد آنها نيز مي شود لذا براي آنکه گرفتار قانون نشوند به هر نحوي رانندگي مي کنند تا اقلام خود را به مقصد برسانند.

ريشه و خميرمايه هرگونه شکوفايي اقتصادي، افزايش توليد کالا وخدمات است که در پرتو امنيت اقتصادي، توسعه و تشويق سرمايه گذاري بدست مي آيد. اگر در جامعه اي توليد دچار کمبود وکاستي شـود، مفاسـد اجتمـاعي و نـاامني افزايش مي يابد.

از مهمترين پيامدهاي کاهش توليد وافزايش بيکـاري در سـطح جامعه، گسـترش اعتيـاد، دزدي، جنايت، فحشا و طلاق، خشونت گرايي، بي نظمي و قانون گريـزي، افسـردگي مـزمن، افـزايش آمـار خودکشـي، گسترش بي تفاوتي در برابر مسائل سياسي و اجتماعي، بروز نا آرامي هاي اجتماعي و… مـي باشـد.

قاچاق کالا به علت ترويج فرهنگ مصرف کالاهاي لوکس بـين مـردم، بـه نـوعي تخريب کننده فرهنگ ديني، بومي و اجتماعي مي باشد. اين پديده بنيان هاي اقتصادي، فرهنگي، سياسي و حتي مذهبي يک کشور را سست کرده و تا مرز نابودي پيش مي برد، حد و مرز قاچاق از توقف چرخه هـاي توليد کشور شروع شده و تا خود فروختگي و بيگانه شدن از فرهنگ خودي پيش مي رود.

طبيعي است که بررسـي همه عوامل مؤثر بر قاچاق کالا و به خصوص تأثير آن در زمينه هاي مختلـف و راه هـاي مقابلـه بـا چنـين معضـل فراگيري دغدغه مسئولان و آسيب ديدگان مي باشد. قاچاق کالا پديـده شوم مهلکي است که مي تواند ضربه سنگینی بر چارچوب اقتصادي ، سياسي ، اجتماعي وارد آورد.

پيشنهادهاي پيشگيرانه براي مقابله با پديده خودروهاي شوتي:

– اصلاح آيين نامه کالاي ملواني و ساماندهي بازارچه هاي مرزي

-هماهنگي و هم افزايي دستگاه هاي متولي، توقيف خودروهاي شوتي به مدت حداقل 6 ماه در پارکينگ و اجراي بند الف ماده 20 قانون مبارزه با قاچاق کالا در مورد مصادره اين خودروها

– تشديد اقدامات کنترلي در استان هاي مرزي جهت جلوگيري از انتقال کالاي قاچاق

-تعامل و همکاري بيش از پيش مراجع قضائي در بحث صدور مجوزهاي لازم در راستاي برخورد و توقيف خودروهاي شوتي

– تهيه مستندات آمار تصادفات و تخلفات خودروهاي شوتي و پخش آن از طريق صدا و سيما به منظور جلب حمايت مردمي و تقبيح عمومي پديده خودروهاي شوتي

– مشارکت و کمک هاي مردمي براي شناسايي سرشبکه هاي قاچاق فعال در امر انتقال کالاي قاچاق با خودروهاي شوتي

– استفاده از فضاي رسانه اي و مطبوعاتي براي اطلاع رساني از عواقب توقيف خودرو هاي شوتي براي افراد فعال در اين حوزه

-استفاده از فضاي رسانه اي و مطبوعاتي براي توجيه و آگاهسازي شهروندان در راستاي همسو شدن براي مقابله با اين پديده

در پايان اينکه؛ مقابله همه جانبه با خودروهاي شوتي مستلزم عزم جدي تمامي دستگاه ها مي باشد، با اين وجود مجموعه انتظامي استان فارس در راستاي مطالبات مردم و تأمين نظم و امنيت آنان، طرح برخورد با خودروهاي شوتي و داراي تغيير وضعيت را به صورت ويژه و مستمر در دستور کار قرار داده است.