افقهای روشن پیش روی بیشاپور
محمدخلیل(رضا) محمودی -کارشناس ارشد باستان شناسی – مدیر داخلی مجموعه میراث جهانی بیشاپور
بیشاپور، شهر هنر و معماری، نگین درخشان تاریخ و فرهنگ دوران حکومت ساسانی، امروز بیش از هر زمان دیگر نیازمند نگاههای تخصصی و تازه است. مجموعهای بیهمتا که یادگار تعاملات فرهنگی ایران و روم بوده و افق های نوینی را پیش روی پژوهشگران، مرمتگران و دوستداران میراث فرهنگی گشوده است.
نگاههای تخصصی تازه در باستان شناسی نوین و کاوش با بهرهگیری از فناوریهای ژئو فیزیک، تصویربرداری سه بعدی و تحلیل های آزمایشگاهی، امکان بازخوانی دقیقتر لایههای تاریخی در مجموعه بیشاپور را فراهم کرده است.
این رویکردها تنها با کشف دادههای جدید منجر نمیشود بلکه، ضمیر زمینه بازسازی علمی مستند تاریخ شهر را نیز فراهم میسازد.
حفاریهای مجموعه میراث جهانی بیشاپور از ابتدا تا به امروز زوایای پنهانی را آشکار ساخته که این مهم استفاده از تکنولوژیهای نرمافزاری و سخت افزاری پیشرفته و نگاههای علمی و دستاوردهای قابل توجهی را در پی خواهد داشت. یافته های جدید و گزارش های حفاری ها می تواند زوایا و شاخه های متعدد علمی از دوران سکونت، نوع معماری، مصالح به کار گرفته شده، فرهنگ های وارداتی و غیربومی، ابزار آلات مورد استفاده را معرفی و ارتباط های بازرگانی و تجاری را نمایان سازد.
مجموعه میراث جهانی بیشاپور علاوه بر نماد شکوه ساسانی و آثار و بناهای مرتبط و خاص آن حکومت در دوران گذر به عصر اسلامی نیز کاربردی بوده و نقش آفرینی مهمی را ایفا کرده است.
شواهد باستان شناسی و بناهای باقیمانده از دوران اسلامی در قرون نخستین هجری شمسی نشان میدهد این شهر در آن زمان، همچنان جزو مراکز تعامل فرهنگی و اقتصادی بوده و مطالعه این دوره میتواند به درک بهتر از تداوم و تحول تمدن ایرانی کمک کند.
مسجد آل بویه که شواهد معماری و نوشتاری آن نشان دهنده اهمیت این شهر در دوران اسلامی است، گویای محتوای این موضوع است که بعد از تقریباً گذشت ۴ قرن از سقوط حکومت ساسانی، مجموعه میراث جهانی بیشاپور مورد توجه حکومتهای وقت قرار داشته و همچنان بناها و معماری مرتبط با اعتقادات آن دوران ایجاد میگردیده است. اگر چه معماری ها از لحاظ ساختاری با تغییرات کمی دنباله رو هنر و معماری ساسانی بود.
بیشتر بخوانید:
نقش پل ها در شهرهای تاریخی دوران ساسانیان
معبد آناهیتای بیشاپور، شاهکار معماری آئینی و مهندسی ساسانی +تصاویر
کتیبه ها در دوران حکومت ساسانی در شهر تاریخی بیشاپور
ستونهای یادبود و نقش آن در گردشگری مجموعه میراث جهانی بیشاپور
مسجد دارالحکومه با شبستان بزرگ و حیاط وسیع در جنوب غربی مجموعه بیشاپور واقع شده، پایه ستون های باقیمانده نشان از عظمت و بزرگی بنا و تنوع معماری دارد. سنگهای استفاده شده در آن قالب بندی و ترکیبی همانند سنگهای معبد آناهیتا دارد. آثار و شواهد سنگی محراب همچنان باقیمانده، ستونی نقش شده بر زمین از سنگهای حجیم به صورت برجسته و فرو رفتگی، همگی نشان از اوج هنر معماری اسلامی در آن برهه از زمان است.
شهر بیشاپور که در مجموع بیش از ۱۵۵ هکتار وسعت دارد، دارای آثار و بناهای مهم همچون معبد آناهیتا، تالار تشریفات، ایوان موزائیک، حیاط موزاییک، ستونهای یادبود، غار و مجسمه شاهپور اول ساسانی، خندق، برج و بارو و… است و ظرفیت بسیار قابل توجهی در بخش پژوهشی دارد.
آثار و شواهد به دست آمده نشان دهنده آن است که تحلیل و دیدگاه های متفاوتی به بناهای اولیه اسلامی می تواند وجود داشته باشد. در این شهر صنعت و هنر آمیخته به هم بوده و سفال سازی، شیشه سازی، ضرب سکه، گچبری و… در میان مردم و هنرمندان رواج داشته است. بیش از نود درصد شهر همچنان مورد بررسی و کاوش قرار نگرفته و مستلزم توجه و نگاه مطالعاتی می باشد.
انتهای پیام/
