نقش جهانگیر یاسی در حفاظت و مرمت مجموعه طبیعی – تاریخی بیشاپور

محمدخلیل(رضا) محمودی – کارشناس ارشد باستان شناسی- مدیر داخلی مجموعه میراث جهانی بیشاپور

مطالعات، پژوهش ها و کاوش های باستان شناسی در مجموعه شهر تاریخی بیشاپور از قرن ۱۹ میلادی آغاز گشته و محققین از کشورهای انگلیس و فرانسه و در ادامه نیز ایرانی ها در این شهر فعالیت داشته اند.

انگلیسی ها از اولین کشورهایی بودند که علوم باستان شناسی را روش مند پیش بردند. جیمز موریه، باکینگهام، بارون دوبد، دیوید تابلوت رایس، جرالد ریتلینگر، اوژن فلاندن، پاسکال کوست، گیریشمن، ژرژسال و… به شهر بیشاپور ورود کرده و آثار و بناهای آن را مورد پژوهش و کاوش قرار داده اند. از باستان شناسان، کاوش گران و پژوهشگران ایرانی نیز، دکتر علی اکبر سرفراز، جهانگیر یاسی، محمد مهریار، دکتر نوروز زاده چگینی، دکتر مصیب امیری و دکتر رضا نوروزی و دیگر اساتید و شخصیت های علمی فعالیت های چشمگیری را در شهر تاریخی بیشاپور انجام داده اند.
در سال ۱۳۴۵ وزارت فرهنگ به دو وزارتخانه آموزش و پرورش و فرهنگ و هنر تقسیم می گردد. از همان ابتدای تاسیس، وزارت فرهنگ و هنر تصمیم گرفت که نقشه باستانی ایران تهیه و مشخص گردد. این برنامه به مدت ۳۰ سال پیش بینی شده بود. بنا به این تصمیم هر سال در فصول تابستان و زمستان، باستان شناسان ایرانی به استان های مختلف ایران برای بررسی و تحقیق باستان شناسی اعزام و برای آشکار شدن بقیه آثار در نقاط مشهور مانند: تخت جمشید، بیشاپور، تپه هگمتانه، حفاری های باستان شناسی ادامه پیدا کرد.

جهانگیر یاسی از شخصیت های علمی رشته باستان شناسی و از پیشگامان این علم در ایران محسوب می گردد. وی به همراه شخصیت های علمی از جمله: محمود کردوانی، ایرج مافی، علی اکبر سرفراز، منوچهر ایمانی و سیف اله کامبخش فرد، شش چهره سرشناس و از لیسانسه های باستان شناسی در سال ۱۳۳۷ می باشند که به موزه ملی ایران فرستاده شدند تا کار ساماندهی اشیاء این موزه را آغاز نمایند.

بررسی باستان شناسی استان ساحلی، نخستین فعالیت علمی باستان شناسان ایرانی در هرمزگان محسوب می گردد که به سرپرستی جهانگیر یاسی و سه نفر دیگر بین سالهای ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۶ با هدف بررسی جزایر خلیج فارس و دریای عمان و بررسی مناطق خشکی به صورت پراکنده انجام گرفت.

بیشتر بخوانید:

جذب گردشگر و اهمیت نقوش برجسته ساسانی مجموعه میراث جهانی بیشاپور

نقش پل ها در شهرهای تاریخی دوران ساسانیان

معبد آناهیتای بیشاپور، شاهکار معماری آئینی و مهندسی ساسانی +تصاویر

جهانگیر یاسی در زمستان ۱۳۵۰ در خلال بررسی های باستان شناسی استان ساحلی هرمزگان از جزایز ابوموسی و تنب بزرگ بازدید و موفق به شناسایی تعدادی حلقه چاه آب شیرین و اسکله کوچک قدیمی در ابوموسی و تعدادی حلقه چاه آب شیرین، فانوس دریایی، قبرستان قدیمی و پراکندگی آثار سفالی در تنب بزرگ شد.

یافته های جهانگیر یاسی نخستین گزارش از آثار تاریخی این دو جزیره است. جهاگیر یاسی در تابستان ۱۳۴۷، اولین کاوش باستان شناسی استان چهار محال و بختیاری را در تپه اسکندری هفشجان مربوط به دوره نوسنگی تا عیلامی با وجود سفالینه های پیش از تاریخ تا تاریخی و ابزار سنگی را انجام داد.

در زمستان ۱۳۴۷ خورشیدی دکتر علی اکبر سرفراز به مدت سه ماه با گروه خود مشغول حفاری در شهر تاریخی بیشاپور شد که قسمتی از آثار اسلامی و دیوار و حصار شهر بیشاپور و ساختمان جنبی حصار از زیر خاک بیرون آمد. از زمستان ۱۳۴۸ تا آخر بهار ۱۳۴۹ تقریبا به مدت شش ماه، جهانگیر یاسی با همکاری پنج نفر باستان شناس، یک مهندس و سه نفر کارگر ماهر، بیش از ۲۵۰ نفر کارگر مشغول ادامه حفاری شدند که منتج به کشف آثار دوره اسلامی و آثار شاخص ساسانی، دیواری به طول ۲۴۰ متر و حصار ساسانی با برج های دفاعی و خندق آن و پدیدار شدن ساختمان های خارجی حصار گردیدند.

انتهای پیام/